Թոմի Ջոնը և այն վիրահատությունը, որը փոխեց բեյսբոլը

Բեյսբոլի աշխարհում ոչ բոլոր լեգենդներն են հիշվում միայն իրենց նվաճումներով կամ ռեկորդներով։ Որոշները մնում են պատմության մեջ ոչ թե իրենց խաղով, այլ այն հեղափող փոփոխություններով, որոնք դրանով բերում են։ Ինչպես օրինակ՝ Թոմի Ջոնը՝ պիտչերը, ում անունը դարպասների ու սպորտային բժշկության մեջ դարբասեց մի ամբողջ էպոխա։ 2026 թվականի օգոստոսին, 83 տարեկանում, նա հրաժեշտ տվեց այս աշխարհին, բայց իր ժառանգությունը՝ «Թոմի Ջոնի վիրահատությունը», շարունակում է փրկել հարյուրավոր սպորտսմենների կարիերաներ։

Վիրահատություն, որը դարբասեց հեղափողություն

1974 թվականին, երբ Թոմի Ջոնին ախտորոշեցին ալիկի ջլերի պատռվածք, բժիշկները նրան ասացին, որ նրա կարիերան ավարտված է։ Բայսբոլի պատմության մեջ այդ ժամանակ չկար արդյունավետ բուժում այդպիսի վնասվածքի համար։ Բայց Ջոնի և բժիշկ Ֆրենկ Ջոբի համատեղ աշխատանքի շնորհիվ ստեղծվեց մի տեխնիկա, որը հետագայում կոչվեց «Թոմի Ջոնի վիրահատություն» (Tommy John surgery).

Այս վիրահատության էությունը այն էր, որ վնասված ալիկի ծայրը փոխարինվում էր մյուս ձեռքի կամ ոտքի ջիլերով։ Սկզբում դա համարվում էր ռիսկային փորձ, բայց ժամանակի ընթացքում այն դարբասեց սպորտային բժշկության մեջ հեղափողություն։ Աղետալի վնասվածքներ ստացած պիտչերները, որոնք նախկինում ստիպված էին լքել սպորտը, այժմ կարող էին վերադառնալ խաղադաշտ՝ նույնիսկ ավելի ուժեղ։

Ժառանգություն, որը տևում է տասնյակ տարիներ

Թոմի Ջոնի վիրահատության առաջին հաջողված դեպքերից հետո այն դարբասեց ստանդարտ պրոցեդուրա բեյսբոլիստների և այլ սպորտսմենների համար։ MLB-ում հարյուրավոր պիտչերներ են ենթարկվել այս վիրահատությանը, և նրանց մեծ մասը կարողացել է շարունակել իր կարիերան։ Օրինակներ են Ստիվ Սթրասբերգը, Ադամ Ուեյնրայթը և շատ ուրիշներ, ովքեր վիրահատությունից հետո վերադառնալով՝ ցուցաբերել են նախկինից ավելի բարձր արդյունքներ։

Բայց այս վիրահատության ազդեցությունը նախշված չէ միայն բեյսբոլով։ Այն լայն կիրառություն է գտել բասկետբոլում, ֆուտբոլում, թենիսում և այլ սպորտաձևերում, որտեղ ալիկի վնասվածքները համարվում են հաճախակի խնդիր։ Թոմի Ջոնի անունը դարբասեց համաշխարհային բժշկական տերմին, և նրա պատմությունը դարբասեց հուսադրիչ օրինակ բոլոր նրանց համար, ովքեր կորցնում են հույսը վնասվածքների պատճառով։

Մարդը՝ պատվին և համբավին վեր

Թոմի Ջոնը ոչ միայն բեյսբոլի պատմության մեջ մնում է որպես վիրաբույժների համար ոգեշնչման աղբյուր։ Նա նաև 26 տարվա կարիերա ունեցող պիտչեր էր, ով խաղաց այնպիսի ակումբների կազմում, ինչպիսիք են Չիկագո Ուայթ Սոքսը, Լոս Անջելես Դոդջերսը և Նյու Յորք Յանկիսը. Նրա 288 հաղթանակները և 3.34 earned run average (ERA) ցուցանիշները վկայում են նրա տաղանդի և նվիրվածության մասին։ Բայց իհարկե, նրա ամենամեծ նվաճումը այն էր, որ նա դարբասեց կյանք փրկող վիրահատության ևս մեկ ապացույց՝ այն, որ սպորտում ամեն ինչ հնարավոր է։

Ջոնին միշտ ընդգծում էր, որ իր անունով կոչված վիրահատության հաջողությունը ոչ թե իր անձնական վաստակն է, այլ բժիշկ Ջոբի և բժշկական թիմի աշխատանքի արդյունք. «Ես հայտնի եմ այդ վիրահատությամբ, բայց դա ոչ մի բան չկա առանց այն մարդկանց, ովքեր այն իրականացրեցին»,՝ ասում էր նա իր հարցազրույցներից մեկում։

Հրաժեշտը լեգենդին, բայց ոչ՝ նրա ժառանգությանը

Թոմի Ջոնի մահը սպորտային աշխարհի համար կորուստ է, բայց նրա ժառանգությունը շարունակում է ապրել։ Արհամարհելով այն ժամանակների սեպտիցիզմը և անորոշությունը, նա անմահացրեց իր անունը ոչ միայն բեյսբոլի, այլև բուժական բժշկության պատմության մեջ։ Հազարավոր սպորտսմեններ, ովքեր են ենթարկվել «Թոմի Ջոնի վիրահատությանը», շարունակում են իրենց կարիերաները նրա շնորհիվ։

Այժմ, երբ նա այլևս մեր մեջ չէ, մենք կարող ենք միայն ելնել այն եզրակացության, որ թե որքանով է մարդը կարող փոխել աշխարհը՝ կախված է միայն իր որոշումներից և վճռականությունից. Թոմի Ջոնը այդ ապացույցն էր։

Source: washingtonpost.com via Google News